Kleuteronderwijs

Kleuteronderwijs

Uitgangspunten

Een kleuter leert door te spelen en minder door wat wordt uitgelegd. Veel van wat een kleuter zich eigen maakt, gebeurt door nabootsing. Het spel bestaat uit het naspelen van wat het kind aan gebeurtenissen en handelingen meegemaakt heeft of wat hem/haar daarin heeft aangesproken. In de kleuterklas krijgt het kind de ruimte en de tijd om te spelen en op die manier ontwikkelt het kind zich op verschillende gebieden. Het leert zijn plaats te vinden in de klas, en ook ruimte te geven aan andere kinderen. In de kleutertijd is ook de fysieke ontwikkeling erg belangrijk. Daarom wordt er in de kleuterklas veel aandacht gegeven aan de beweging. Door te bewegen krijgt het kind beheersing over zijn lichaam en wordt de basis gelegd voor de verdere ontwikkeling wat betreft de grove en de fijne motoriek.

Ritme en herhaling

De vaste volgorde geeft veiligheid en vertrouwen en brengt structuur aan in de dag. Het dagritme brengt afwisseling in gezamenlijk en vrije activiteiten, er is steeds de afwisseling tussen beweging en rust. Het weekritme legt accenten door bepaalde dagen met een vaste activiteit te verbinden bv. Maandag schilderen, dinsdag brood bakken enz. Het jaarritme met de seizoenen en de feesten is een bron van inspiratie voor sfeer verhalen en activiteiten in de kleuterklas. Kleuters zijn ontvankelijk voor wat groeit en bloeit, ze staan open naar de wereld, steeds weer zijn er momenten van eerbied voor de natuur. In de viering van de jaarfeesten wordt daar dankbaar gebruik van gemaakt. Dankzij herhaling van verhalen, spelletjes, liedjes enz. krijgt het kind de mogelijkheid met de dingen vertrouwd te raken en zich ermee te verbinden. Het zien en nabootsen van zinvolle handelingen is belangrijk en huishoudelijk en ambachtelijk werk zijn hiervoor zeer geschikt.

Materiaal

Het kind kan zijn eigen wereld scheppen door spelmateriaal waarmee de fantasie wordt aangesproken. Het aanbod van natuurlijk materiaal geeft het kind de zintuiglijke ervaring die voor zijn ontwikkeling nodig is.

Muziek en bewegen zijn met elkaar verbonden, zeker voor jonge kinderen. In de kleuterklas wordt veel gezongen. Ritme, maat en melodie spreken het kind aan. Gedurende de ochtend worden door de kleuterleidster liedjes ingezet. Dit gebeurt vaak terloops, zonder vooraankondiging. Vaak omlijst de kleuterleidster een overgang van de ene naar de andere activiteit door te zingen. Ook de verjaardagen en jaarfeesten kennen hun eigen rituelen en daarbij behorende liedjes en muziek.
In de kring of in een andere opstelling waarbij de kleuters de kleuterleidster goed kunnen zien, worden er handgebaarspelletjes gedaan. De kinderen bootsen met hun eigen vingers de bewegingen van juffies vingers na. Daarvoor is aandacht en concentratie van het kind nodig. De vorm, kleur en aankleding van de kleuterklas zijn zo gekozen dat het kind zich geborgen kan voelen. Er zijn verschillende speelhoeken. Met houten rekken en speeldoeken kan gebouwd worden, ook zijn er kisten, planken en stronken om mee te sjouwen en te bouwen. Daarnaast is er materiaal om te tekenen, te handwerken of te knutselen. Dagelijks wordt er buiten gespeeld en soms wordt er een wandeling gemaakt in de omgeving.

De praktijk

Een ochtend in de kleuterklas:
Iedere ochtend is ingedeeld volgens een vast patroon. De volgorde van de activiteiten per dag kan verschillen per klas. Nadat de ouders afscheid hebben genomen, begint de dag in de kring met het zingen van liedjes en een ochtendspreuk en daarna kringspelen of een ochtendspel. Er zijn ook klassen die direct na het binnenkomen beginnen met het vrije spel.

Het vrije spel neemt een belangrijke plaats in gedurende de ochtend. Een uur lang spelen de kinderen, daarna verzamelt de kleuterleidster de kinderen met een liedje of een spelletje om daarna samen de klas op te ruimen.
Als alles weer opgeruimd is, komen de kinderen in de kring en worden er handgebaren/vingerspelletjes gedaan. Daarna gaan de kinderen aan de door hen zelf gedekte tafel, of zij gaan naar buiten, na eerst een stukje appel gegeten te hebben. Na het buitenspelen is er tijd voor een gezamenlijke activiteit, afhankelijk van de dag van de week: tekenen, schilderen, broodbakken, boetseren. Een keer per week hebben de kleuters euritmie.

Buiten wordt er gespeeld op het klimrek, met karren gereden, in de zandbak gespeeld, geschommeld enz., tot het tijd is om naar binnen te gaan.
Aan het eind van de dag komen de kinderen bij elkaar in de kring en wordt door de kleuterleidster een verhaal verteld. Gewoonlijk wordt hetzelfde verhaal enkele weken achter elkaar verteld. De dag wordt afgesloten met een lied of een spreuk. In de gang staan de ouders te wachten om hun kind weer mee naar huis te nemen of de kinderen worden opgehaald door een van de leidsters van de buitenschoolse opvang Het Grote Huis.

Lestijden

De kleuterklassen beginnen om 8.20 uur. Vanaf dit tijdstip kunnen de ouders hun kind in de klas brengen. Om 8.30 uur gaat de klassendeur dicht. De kleuters zijn om 12.45 uur uit, de ouders dienen dan bij de deur aanwezig te zijn.

School en thuis, contact met ouders

De kleuterperiode is voor veel ouders de tijd waarin ze kennismaken met de pedagogie van de school. Belangrijk is dat deze kennismaking goed verloopt om zo in de toekomst een basis te zijn om op verder te bouwen.
Voor de ouders zijn er de ouderavonden en daarnaast werkavonden om de viering van de jaarfeesten voor te bereiden. Op de ouderavonden krijgen ouders meer te horen over achtergronden en de pedagogie van de school en de mogelijkheid daarover in gesprek te komen. Op de werkavonden wordt er iets gemaakt voor het betreffende jaarfeest. Werk- en ouderavonden zijn een goede mogelijkheid om de school en de ouders te leren kennen, zo zijn school en thuis geen aparte werelden, maar wordt er een brug geslagen, waardoor kinderen optimaal kunnen gedijen. Ook bezoeken de kleuterleidsters minimaal een keer alle kleuters thuis.

De overgang naar de eerste klas

Voor een kind is de overgang van kleuterklas naar eerste klas een belangrijk moment. Dit houdt in dat er heel bewust gekeken moet worden naar de voorwaarden die nodig zijn om deze stap te kunnen zetten. De kleuterleidsters volgen samen met de ouders de ontwikkeling van het kind vanaf het moment dat het in de kleuterklas komt. Er komt een moment in deze ontwikkeling dat het kind deze fase af gaat sluiten, het kind wordt rijp om de wereld gericht in zich op te nemen. Na Pasen wordt gekeken welke kinderen leerrijp zijn. Op onze school wordt dit beoordeeld door een commissie, waarin naast de betreffende kleuterleidster, de coördinator van de kleuterafdeling, een euritmie therapeut en de interne begeleider zitten. Er wordt gekeken naar motorische vaardigheden, naar de taalontwikkeling, de fysieke ontwikkeling, onder andere lengtegroei en tandenwisseling, ook wordt gekeken naar de sociale en emotionele ontwikkeling. Zo komt een advies aan de ouders tot stand. Een enkele keer wordt geadviseerd om een kind een jaar extra in de kleuterklas te laten blijven. Als ouders het niet met het advies eens zijn, is het goed als ze daarover in gesprek gaan met de kleuterleidster en/of leden van de leerrijpheidscommissie.

Voorafgaand aan het leerrijpheidsonderzoek wordt er een algemene ouderavond gehouden over het onderwerp leerrijpheid. Bij de samenstelling van de eerste klassen wordt gestreefd naar een evenwichtige opbouw in leeftijd en verhouding jongens – meisjes. Kinderen uit één kleuterklas blijven zoveel mogelijk bij elkaar in de klas. Vóór de zomervakantie maken kinderen en ouders kennis met de toekomstige leerkracht van de eerste klas.