Kleuteronderwijs

Uitgangspunten

Een kleuter leert door nabootsing. Met zorg geeft de kleuterleidster vorm aan het klaslokaal en het dagprogramma. Stem en gebaar worden bewust ingezet om het kind uit te nodigen in te stappen in een spel en activiteit.

Eén van de belangrijkste activiteiten om tot ontwikkeling te komen voor een kleuter is het vrije spel. Tijdens het spelen, binnen en buiten, ontmoet het kind de wereld en bouwt het aan zijn eigen lichaam. De scheppende fantasie is het ontwaken van een levendige gedachtegang, dat wat er buiten het kind gebeurt krijgt in het spel een plaats, dat wat er innerlijk bij het kind groeit wordt geoefend en geuit.

In de kleuterklas is er ruim de tijd om te spelen. Tijdens dit spel oefent het kind vele vaardigheden: via bouwwerken, klein en groot, wordt er geoefend met evenwicht. Tal van handelingen gaan gepaard met rekeninzicht, er wordt gepast, gemeten en geteld. Door te kruipen, te klimmen en te springen oefent het kind zich in allerlei bewegingen. Aan tafel zijn er vele mogelijkheden om de fijn-motorisch aan het werk te gaan met papier, kleur, schaar en lijm. Ook het sociale aspect komt ruim aan bod. Kinderen ontmoeten elkaar, al naar gelang zij ouder worden leren zij samen te werken, te overleggen, ruzietjes te maken en ook weer op te lossen. De taalontwikkeling wordt gestimuleerd door liederen, kringspelen en alles wat er aan taal in het leven van alle dag gebruikt wordt.

Ritme en herhaling

De dagen in de kleuterklas verlopen voorspelbaar en geordend. Ieder klas heeft zijn eigen ritme en volgorde van activiteiten. Door herhaling en het opbouwen van goede gewoontes weten de kinderen waar ze aan toe zijn, hierdoor voelen zij zich veilig en geborgen in de groep.

Speciale momenten hebben hun eigen rituelen en gewoontes. Zo krijgt het kind bij een verjaardag een kroon en wordt er een speciaal verhaal verteld.

Het dagritme brengt afwisseling in gezamenlijk en vrije activiteiten, in beweging en rust, er zijn momenten waarop het kind gericht is op de juf en er zijn momenten waarop het kind zelfbepalend bezig kan, Er zijn momenten dat er in de kring wordt gezeten, aan tafel wordt gewerkt of vrij door de klas kan worden gelopen. In de week heeft iedere dag zijn eigen ‘kleur’ door steeds terugkerende activiteiten, maandag schilderen, dinsdag brood bakken etc. Het jaarritme met de seizoenen en de jaarfeesten is een grote boog. Met liederen, vieringen, spel en beleving van de natuur verbinden de kinderen zich met zichzelf en de wereld. Groot is de vreugde wanneer liederen van het vorige jaar weer aan bod komen en worden herkend, de kinderen verheugen zich op feesten die komen gaan en dragen deze ervaringen de rest van hun leven met zich mee.

Materiaal

Alles wat het kind omgeeft laat zijn indruk achter op de ontwikkeling. Zorgvuldig geven de kleuterleidsters vorm aan het lokaal, het spelmateriaal en de sfeer die heerst in de klas.

Het kind kan zijn eigen wereld scheppen met spelmateriaal waarmee de fantasie wordt aangesproken. Het aanbod van natuurlijk materiaal geeft het kind de zintuiglijke ervaring die voor zijn ontwikkeling nodig is.

De klas heeft een warme uitstraling door de kleuren die gebruikt zijn, hier kunnen de kinderen zich geborgen voelen. Op de seizoenstafel wordt wat er buiten in de natuur plaatsvindt in het klein weergegeven. De kinderen kunnen wegdromen bij prentenboeken en platen die passen bij het moment van het jaar. Met liederen, handgebarenspel en kringspelen krijgt ieder seizoen of jaarfeest zijn eigen stemming.

In de klas zijn verschillende hoeken. Er kan gebouwd worden met houten blokken, treinrails en kapla. Er zijn twee gezellig ingerichte huisjes met poppen en serviesjes. Er zijn rekken, planken kisten en lappen om hutten mee te bouwen. Aan tafel wordt er ook graag gewerkt en gespeeld, er zijn puzzels van verschillende niveaus en gezelschapsspelletjes. Ook maken de kinderen graag handwerkjes met wol en vilt.

De praktijk

De ochtend in de kleuterklas is ingedeeld volgens een vast patroon. De volgorde van de activiteiten per dag verschilt per klas. Nadat de ouders afscheid hebben genomen, begint de dag in de kring met een ochtendspreuk en kringspelen of een ochtendspel. Er zijn ook klassen die direct na het binnenkomen beginnen met het vrije spel.

Het vrije spel neemt een belangrijke plaats in gedurende de ochtend. Een uur lang wordt er naar hartenlust gespeeld en geknutseld, met een lied of een muziekje komt de groep weer samen om een appeltje te eten, een klein gebarenspel te doen en vervolgens op te ruimen. Omdat dit iedere dag op dezelfde wijze gebeurt hoeft de kleuterleidster geen uitleg te geven maar weten de kinderen bij de eerste tonen van een lied al wat er van hen verwacht wordt.

Gedurende de dag wordt er brood gesmeerd, dekken de kinderen de tafel en schenken zij water of sap in de bekers. Samen wordt er in rust gegeten. Ook wordt er iedere dag een activiteit aan tafel gedaan. De ene keer schilderen, de andere keer tekenen. De kinderen bakken één dag in de week zelf broodjes en er worden kleine, mooie werkjes met bijenwas gemaakt.

Buiten is er volop de mogelijkheid om te rennen en te fietsen, te klimmen en te spelen. Er zijn twee zandbakken waarvan er één een waterkraan heeft die bij warm weer aangaat.

De dag wordt afgesloten in de kring, meestal vertelt de leidster een verhaal dat een aantal dagen herhaald wordt. Wanneer de klassendeur wordt geopend staan de ouders klaar om hun kind weer mee naar huis te nemen. Op het speelplein wachten de leidsters van de buitenschoolse opvang Het Grote Huis.

Lestijden

De kleuterklassen beginnen om 8.20 uur. Vanaf dit tijdstip kunnen de ouders hun kind in de klas brengen. Om 8.30 uur gaat de klassendeur dicht. De kleuters zijn om 12.45 uur uit, de ouders dienen dan bij de deur aanwezig te zijn.

School en thuis, contact met ouders

Via de kleuterklassen maken veel ouders kennis met de vrije school en de pedagogiek die hieraan ten grondslag ligt. Door middel van ouderavonden bieden wij een inkijk in de achtergronden van ons onderwijs en bieden we de mogelijkheid om daarover in gesprek te komen. Door als ouders en leerkrachten samen te komen wordt er een draagvlak gecreëerd waar de kinderen goed bij gedijen.

Gedurende het jaar zijn er verschillende ouderavonden in de klas. Er wordt dan over de klas verteld, er wordt soms een thema behandeld en enkele jaarfeesten worden voorbereid. Ook wordt er soms een spreker uitgenodigd om een onderwerp rondom opvoeding te verdiepen.

De jaarfeesten kunnen gerealiseerd worden dankzij de hulp van ouders. Samen worden voorbereidingen getroffen, lekkere hapjes gemaakt en spelletjes in elkaar gezet. Bij enkele vieringen worden de ouders uitgenodigd om het mee te beleven met de kinderen.

De overgang naar de eerste klas

De overgang van de kleuterklas naar de eerste klas is een belangrijk moment. Vanaf dat de kleuter als dromerige 4-jarige de kleuterklas binnenkwam is hij nauwgezet gevolgd in zijn ontwikkeling door de kleuterleidster en de ouders. Er breekt nu een nieuwe fase in de ontwikkeling aan.

Aan het einde van de kleutertijd heeft het kind vele stappen gezet en is uitgegroeid tot een taakgerichte oudste kleuter. De oudste kleuter is nu groot en voert graag extra taakjes en gerichte opdrachten uit. Er worden extra projecten buiten de klas aangeboden in de vorm van timmeren en ‘gezongen spel’. Een nieuwe fase wordt ingeluid, het kind is rijp om gericht de wereld in zich op te nemen, om te gaan leren.

Om de stap tot leren te kunnen zetten moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Hiervoor kijken we heel bewust naar een aantal verschillende gebieden: de taalontwikkeling, de rekenontwikkeling, de grof- en fijn motorische ontwikkeling en de sociaal/emotionele ontwikkeling. Er wordt gekeken hoe het kind fysiek is gegroeid, wat het laat zien met de tandenwisseling en wat het laat zien in tekeningen en in het eigen fantasiespel.

Na de kerstvakantie is er een algemene ouderavond over leerrijpheid. Tijdens deze avond wordt de visie van de school uiteengezet, wordt er een blik geworpen op wat de eerste klas van een kind vraagt en wordt de procedure tot het eindbesluit inzichtelijk wordt gemaakt. Deze avond is voor alle kleuterouders toegankelijk.

In het voorjaar zijn er tafeltjesgesprekken waarin met de ouders van de oudste kleuters wordt besproken hoe de ontwikkeling van het kind tot nu toe verlopen is. Na Pasen wordt er gekeken welke kinderen rijp zijn om naar de eerste klas te gaan. Op onze school wordt dit beoordeeld door de kleuterleidster en het zorgteam, bestaande uit de intern begeleider, de euritmietherapeut de remedial teacher. Na observatie en zorgvuldig overleg wordt er een besluit genomen en wordt er advies aan de ouders uitgebracht.

Het komt voor dat, in goed overleg met de ouders, besloten wordt dat een kind een jaar langer in de kleuterklas blijft. Er wordt dan nauw gekeken naar wat een kind nog kan ontwikkelen tijdens dit jaar om vervolgens goed onderlegd aan de eerste klas te kunnen beginnen.